Zwolen (słow. Zvolen, niem. Altsohl, węg. Zólyom, łac. Vetusolium) – miasto powiatowe w środkowej Słowacji, w kraju bańskobystrzyckim, w tradycyjnym regionie Podpoľanie.
Zvolen leży na wysokości 293 m n.p.m. u ujścia Slatiny do Hronu, w Kotlinie Zwoleńskiej, otoczony przez pasma Gór Kremnickich, Polany, Javoria i Gór Szczawnickich. Liczba mieszkańców miasta wynosi 46 359 osób [2002], powierzchnia miasta - 98,7 km². Współrzędne geograficzne 48°34'14 N, 19° 07'38 E. Dzieli się na dzielnice:
W Zvoleniu krzyżują się słowackie drogi krajowe nr 50 (E571 / R2) ze Žiaru nad Hronom do Lučenca i nr 66 (E77 / R1 / R3) z Bańskiej Bystrzycy do Krupiny. Równolegle do dróg biegną linie kolejowe. Kilka kilometrów na północ od Zvolenia, w miasteczku Sliač, znajduje się duże lotnisko z połączeniami m.in. z Pragą.
Podstawy prawne funkcjonowania systemu partyjnego Słowacji – podstawy prawne tworzenia i działalności partii politycznych zawarte są w art.. 29 Konstytucji Republiki Słowackiej, w ustawie o zrzeszaniu się w partiach i ruchach politycznych, a także w wybranych postanowieniach ustawy o wyborach do Słowackiej Rady Narodowej. Finansowanie partii uregulowane jest w ustawie o ograniczeniu wydatków partii i ruchów politycznych na propagandę przed wyborami do Rady Narodowej. Partie i ruchy polityczne na Słowacji są jedynymi podmiotami politycznymi, które umożliwiają obywatelom tego państwa zdobycie mandatów parlamentarnych.
Trnawa (słow. Trnava, węg. Nagyszombat, niem. Tyrnau) – miasto (70 tys. mieszkańców) w zachodniej Słowacji, 45 km na wschód od Bratysławy. Stolica kraju trnawskiego.
Kolejne z miasteczek nad środkowym Wagiem, o wielowiekowej historii i współczesnym niepozornym obliczu. Średniowieczny zamek przebudowano najpierw na renesansową twierdzę antyturecką, a następnie na barokowy zespół klasztorny ze szpitalem. W połowie XIX w. powstało tu więzienie, działające nieprzerwanie do dziś. W ładnie odnowionej kamieniczce przy rynku ma siedzibę Mestské múzeum (Muzeum Miejskie) z wystawami dotyczącymi historii Ilavy, kultury ludowej regionu oraz ekspozycją przyrodniczą. Największa atrakcja miasta to klasycystyczny pałac otoczony starym parkiem w dzielnicy Klobušice, około 2 km na południe od centrum. We wnętrzach działało do niedawna urocze muzeum handlu, teraz zlikwidowane. Na pobliskim cmentarzu znajduje się okazała neobarokowa kaplica nagrobna Gábora Barossa, zasłużonego ministra kolei ck monarchii.
Ascetyczną gotycką katedrę św. Marcina przy ruchliwej ul. Staromestskiej wznosili w XIV i XV stuleciu ci sami mistrzowie, którzy budowali jej słynny wiedeński odpowiednik. Prostą czworokątną wieżę wieńczy strzelisty XIX-wieczny hełm ze złoconą 300-kilogramową repliką korony św. Stefana na szczycie, spoczywającą na złotej poduszce o wymiarach 2 na 2 m. Insygnia upamiętniają koronowanie w jej murach jedenastu węgierskich królów i ośmiu królowych.
Na miejscu katedry już w XIII w. stał romański kościół, który przebudowywano w XIV i XV w., a następnie w XVIII i XIX w. W czasach baroku wymieniono gotyckie ołtarze i dobudowano kaplicę św. Jana Jałmużnika, zaprojektowaną ponoć przez wiedeńskiego mistrza Lucasa Hildebrandta, a dekoracją rzeźbiarską ozdobioną przez jednego ze sławnych Austriaków: Georga R. Donnera lub Fischera von Erlacha. W XIX w. barokowe urządzenie zastąpiono neogotyckim.
Po transformacjach we wnętrzu pozostało niewiele z oryginalnego wyposażenia. Na uwagę zasługują piękne sieciowe i gwieździste sklepienia, witraże w prezbiterium oraz słynny brązowy posąg patrona świątyni, wyrzeźbiony przez Donnera. Grupę rzeźbiarską z wiotkim młodzieńcem na koniu oraz muskularnym, prawie nagim żebrakiem przeniesiono z głównego ołtarza do południowo-wschodniego kąta nawy głównej. Wybitnym dziełem baroku jest wystrój kaplicy bocznej św. Jana Jałmużnika w północnej nawie: ołtarz ze srebrną trumną kryjącą szczątki świętego oraz bogata dekoracja ścian i stropu.
W XIX w. przy katedrze działało towarzystwo muzyczne, za sprawą którego w 1834 r. zaprezentowano w niej Requiem Mozarta, a rok później Missa Solemnis Beethovena. W 1840 r. dyrygentem orkiestry był Franciszek Liszt, który w 1884 r. wykonał tu swoją słynną Mszę koronacyjną.
Przy południowej ścianie katedry, na ocienionym starymi drzewami placyku Rudnayego, stoją trzy pomniki: Antona Bernolaka (autor pierwszej kodyfikacji języka słowackiego opracowanej w 1787 r.), Georga R. Donnera (barokowy rzeźbiarz, który spędził w mieście 10 twórczych lat) oraz Franciszka Liszta.
Tereny Słowacji zasiedlone były tysiące lat temu przez Słowian. W IX w. obszary te weszły w skład państwa Wielkomorawskiego, które obejmowały znaczną część Europy Środkowej. W roku 906 przybyli z terenów Węgier, Madziarzy podbili te ziemie i zapewnili sobie panowanie przez następne 100 lat. Po działaniach pierwszej wojny światowej Słowacy połączyli się z Czechami tworząc Czechosłowację. Od roku 1948 władzę przejęli tu komuniści popierani przez Moskwę. Rok 1968 to próba przeprowadzenia pierwszych reform, które automatycznie uzyskały dezaprobatę ZSRR co spowodowało wkroczenie wojsk Układu Warszawskiego. Dopiero lata 1989, 1990 w wyniku strajków i masowych protestów rozpoczętych w Polsce, Czechosłowacja stanowiąc kolejne ogniwo rozpadu ZSRR uzyskała niezależność. W 1993 roku doszło również do pokojowego rozdziały Czech i Słowacji na dwa niepodległe i niezależne państwa. Rozpad ten nie był jednak zbyt korzystny dla Słowacji, gdyż większość przemysłu i fabryk znajdowała się po stronie Czeskiej co spowodowało mały wzrost gospodarczy i stagnację w kraju. Nie mniej jednak przeprowadzone tam reformy w późniejszych latach oraz przystąpienie do Unii Europejskiej w 2004 roku spowodowało iż Słowacja ma duże szansę na poprawę swojej sytuacji.
Słowacja to kraj bardzo górzysty. Zdecydowana większość kraju leży na obszarze Karpat, a jedynie jego południowe części leżą na Wielkiej Nizinie Węgierskiej.
Poszczególne pasma Karpat znacznie różnią się między sobą krajobrazem i wysokością. Bardzo często szczyty przyjmują strzeliste formy. Poszczególne łańcuchy górskie oddzielone są od siebie płaskimi kotlinami. Rzeki przepływając z jednej do drugiej tworzą malownicze przełomy.
Najwyższym pasmem są leżące na granicy z Polską Tatry. Jest to zarazem jedyne miejsce o wysokogórskim krajobrazie z turniami i głębokimi dolinami polodowcowymi. Wznoszący się w nich Gerlach (2665 m n.p.m.) jest najwyższym szczytem Słowacji. Najbardziej popularnym szczytem tatrzańskim jest jednak Krywań (2497 m n.p.m.). Do dziś odbywają się na niego w sierpniu tłumne marsze patriotyczne.
Znacznie łagodniejsze formy ma leżące na południe pasmo Niżnych Tatr, sięgające 2043 m n.p.m. Są tu jednak najbardziej popularne tereny narciarskie. Szczególnie malowniczym pasmem jest Mała Fatra. Mimo niewielkich wysokości, nie przekraczających 1709 m n.p.m., niektóre wapienne szczyty przybierają iście "tatrzański" wygląd. Szczególnego uroku dodaje przecinający pasmo przełom Wagu.
Wbrew nazwie leżąca na południe Wielka Fatra jest niższa, a nazwa odnosi się do rozległego obszaru, w który do dziś zapuszczają się tylko wprawieni turyści.
Wierzchołki pozostałych pasm Karpat nie wychodzą powyżej górnej granicy lasu. Wiele z nich ma pochodzenie wulkaniczne. W rozległym paśmie Rudaw Słowackich osobliwością jest Poľana - rozległa kaldera - czyli zapadlisko pozostałe po wulkanie.
Słowacja leży w strefie klimatu umiarkowanego z przewagą kontynentalnego. Średnie temperatury w styczniu wahają się między -3ºC a -5ºC, natomiast w lipcu od 15ºC do 20ºC.
Opady przeciętnie wynoszą od 500 do 700 mm rocznie. Znacznie jednak jest chłodniej i dużo większe opady występują w górach. W Tatrach opady są czterokrotnie wyższe niż na nizinach i wynoszą przeciętnie 2000 mm w ciągu roku.
Prawie wszystkie rzeki Słowacji uchodzą do Dunaju. Ta największa rzeka kraju płynie granicą słowacko - węgierską na długości 172 km. Najdłuższy na terenie Słowacji jest natomiast Wag - 367 km. Jego głęboka dolina ma ważne znaczenie komunikacyjne. Prowadzi wzdłuż niego droga i linia kolejowa łącząca Bratysławę z Koszycami. O osiemdziesiąt kilometrów krótszy jest Hron.
Naturalne jeziora na Słowacji występują tylko w Tatrach. Jest tu jednak kilka dużych, sztucznych zbiorników wodnych, nazwanych z powodu braku dostępu do prawdziwego - morzami.
Największe z nich to leżące u stóp Tatr Liptowskie Morze, powstałe przez zbudowanie zapory na Wagu. Na granicy z Polską leży Jezioro Orawskie. Budowa kolejnego zbiornika w Komarnie na Dunaju stała się kością niezgody pomiędzy Słowacją a Węgrami.
Walorem Słowacji jest stosunkowo mało zmieniona i dzika górska przyroda. W lasach do dziś żyje sporo niedźwiedzi, a także wilków i rysi. W górach zaznacza się wyraźnie piętrowość roślinności. Ku południu kraju zwiększa się także udział lasów liściastych.
Szczególne walory krajobrazowe wiążą się z występowaniem skał wapiennych. Tworzą się w nich jaskinie pełne malowniczych nacieków. Jednymi z ciekawszych są Demianowskie Jaskinie w Niżnych Tatrach.
Szczególnie duże skupisko jaskiń znajduje się w Słowackim Krasie. Jaskinia Domica, leżąca częściowo po stronie słowackiej, a częściowo po węgierskiej liczy 22 km długości. Jest to jeden z większych systemów jaskiniowych na świecie.
Wapienny Słowacki Raj to kraina głębokich i wąskich wąwozów (těsňavy) urozmaiconych malowniczymi wodospadami.
Słowacja, położona w Europie Środkowej, na południe od Polski, jest atrakcyjna przez cały rok, a przyjemne uczucie dobrze spędzonego czasu towarzyszyć będzie zarówno tym, którzy wolą wypoczywać latem, jak i zwolennikom zimowych wakacji. Zimą w stu dużych i kilkudziesięciu małych, górskich ośrodkach narciarskich rusza kilkaset wyciągów i kolejek linowych. Dobrze przygotowane, w wielu przypadkach oświetlone, stoki z bogatym zapleczem turystycznym dostosowane są do potrzeb początkujących i zaawansowanych narciarzy. Pomyślano również o snowboardzie, saneczkarstwie, trasach biegowych i turystyce narciarskiej.
Wykop